Bank
Bank jest to działająca na zasadach rynkowych i nastawiona na osiąganie zysku instytucja finansowa, która odpłatnie udziela pożyczek i kredytów z pieniędzy pozyskanych z lokat gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Banki są pośrednikami finansowymi, którzy jednocześnie umożliwiają jednej grupie podmiotów przechowywanie ich środków finansowych za wynagrodzeniem, a z drugiej udzielają odpłatnie finansowania tym podmiotom, które środków tych potrzebują na inwestycje, zakup dóbr lub pokrycie kosztów bieżącej działalności. Banki pełnią w gospodarce ważne funkcje zapewniając przepływ wolnych środków finansowych od tych, którzy je mają, do tych, którzy ich potrzebują. Inaczej mówiąc, dzięki bankom więcej oszczędności i po niższej cenie jest dostępnych dla podmiotów potrzebujących kredytów, zaś oszczędzający w bankach mają nie tylko zapewnione dochody ze swoich oszczędności, ale także bezpieczeństwo i łatwiejszy dostęp do własnych środków finansowych.
BANK
Banki są instytucjami zaufania publicznego i podlegają kontroli instytucji nadzoru bankowego. Klienci będą bowiem trzymać w bankach swoje pieniądze tylko wówczas, gdy będą ufać, iż dostaną je powrotem wtedy, gdy będą ich potrzebować. Klienci ufają bankowi wówczas, gdy bank jest wypłacalny, zaś wypłacalność banku wymaga, aby bank dokładnie badał zdolność kredytobiorców do spłaty zaciągniętych zobowiązań.
Każdy podmiot ubiegający się w banku o kredyt musi udokumentować, że jego sytuacja ekonomiczna pozwala sądzić, że zobowiązanie zostanie spłacone w deklarowanym czasie. W przypadku osób fizycznych bank sprawdza m.in. wysokość dochodów, źródło tych dochodów, historię kredytową (czy zaciągał i spłacał dotychczas zobowiązania kredytowe w terminie), jak również czy nie zalega ze spłatą kredytów. Z kolei w przypadku przedsiębiorstw bank bada ich sytuację finansową (analiza finansowa), perspektywy rozwoju oraz plan przedsięwzięcia, które ma być sfinansowane przez bank. Dzięki komercyjnemu charakterowi i wyspecjalizowanej działalności banki ograniczają ryzyko związane z niewypłacalnością podmiotów zaciągających kredyty.
Odsetki lokaty
Odsetki z lokaty bankowej. Pojęcie odsetki ma kilka znaczeń w obrocie gospodarczym. Ze względu na źródło powstania obowiązku ich zapłaty możemy wyróżnić odsetki, które wynikają z czynności prawnej (odsetki cywilnoprawne), odsetki ustawowe oraz odsetki, które wynikają z orzeczenia sądu lub decyzji innego organu administracji państwowej. Ze względu na charakter wierzytelności odsetki możemy podzielić na pieniężne i niepieniężne, kapitałowe (zwykłe), za opóźnienie (karne) i prolongacyjne. Najczęściej gdy mówimy o odsetkach, używamy tego pojęcia w znaczeniu odsetek cywilnoprawnych, ustawowych lub kapitałowych. Odsetki cywilnoprawne wynikają z kodeksu cywilnego - jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (art. 481 § 1 K.c.). Z kolei odsetki ustawowe stanowią formę odszkodowania (tak osobom prowadzącym, jak i nieprowadzącym działalności gospodarczej) za zwłokę w spełnieniu świadczeń pieniężnych. Strony nie muszą wykazywać swoich strat, wystarczy udowodnienie okresu zwłoki oraz wysokości kwoty dłużnej, aby otrzymać częściowe lub pełne odszkodowanie już bez przeprowadzania kosztownych procedur dowodowych. W przypadku zobowiązań podatkowych odsetki ustawowe stanowią formę kary dla podatnika za zwłokę (opóźnienie) w płaceniu.
ODSETKI Z LOKATY
Odsetki kapitałowe można rozumieć jako koszt pozyskania kapitału niezbędnego do finansowania określonych inwestycji lub też jako przychód wynikający z udostępnienia kapitału osobom fizycznym lub prawnym, np. w formie kredytów lub pożyczek. Dla przykładu, w pierwszym przypadku, bank płaci odsetki osobom fizycznym lub prawnym, które wpłacają do niego lokaty bankowe. W drugiej sytuacji bank w racie spłacanego kredytu otrzymuje od kredytobiorcy nie tylko część pożyczonego kapitału (rata kapitałowa), lecz również odsetki z tytułu kwoty kredytu znajdującej się w dyspozycji kredytobiorcy (rata odsetkowa).
Na wysokość odsetek kapitałowych od lokaty wpływ mają trzy czynniki: wysokość stopy procentowej - czyli wysokość oprocentowania lokaty, wielkość kapitału lokaty oraz czas, na jaki został on udostępniony, czyli okres lokaty. Wyróżnia się trzy sposoby obliczania odsetek kapitałowych z lokaty bankowej:
-
proste - obliczane od kapitału lokaty z chwilą upływu okresu, na jaki została założona lokata, bądź udzielony kredyt i pobierane po ich naliczeniu (tzw. odsetki z dołu),
-
składane (tzw. procent składany)- po upływie terminu lokaty bankowej określonego umową odsetki doliczane są do kapitału (kapitalizacja odsetek), a w następnym okresie rozliczeniowym odsetki są obliczane od powiększonej w ten sposób kwoty kapitału i ponownie doliczane do kapitału, itp. W ten sposób wysokość odsetek w każdym kolejnym okresie rozliczeniowym jest wyższa, gdyż obliczane są one od coraz wyższej podstawy oprocentowania,
-
naliczane w sposób ciągły - np. przy wycenie pochodnych instrumentów finansowych jak opcje, kontrakty futures,
-
dyskonto - odsetki są potrącane z góry za cały okres obliczeniowy (tzw. odsetki z góry).
Lokata terminowa
Lokaty terminowe należą do jednych z najstarszych i wciąż najpopularniejszych produktów bankowych i form pomnażania oszczędności jakim są lokaty. W przypadku lokaty terminowej, bank przyjmuje od klienta określoną kwotę środków pieniężnych na określony czas, a także zobowiązuje się wypłacić klientowi tę kwotę powiększoną o odsetki lokaty z chwilą upływu terminu lokat, na jaki lokata terminowa została założona. Wycofanie pieniędzy z lokaty terminowej przed terminem zapadalności lokaty terminowej oznacza utratę części lub całych odsyetek. Zamrożenie pieniędzy na czas trwania lokaty terminowej jest więc niedogodnością dla oszczędzających, która jest jednak rekompensowana wyższym oprocentowaniem niż w przypadku przechowywania środków na rachunkach bieżących. Niektóre banki umożliwiają jednak wypłatę części kwoty lokaty terminowej podczas jej trwania bez straty odsetek (tzw. wypłata w blokach).
LOKATY TERMINOWE
Oprocentowanie lokaty terminowej może być stałe lub zmienne. To pierwsze daje możliwość obliczenia już w momencie założenia lokaty, ile wyniosą odsetki, czyli jak duży będzie nasz zysk. W tym drugim przypadku oprocentowanie zależy od sytuacji na rynku pieniężnym i zmian stóp procentowych w trakcie trwania lokaty. Lokata terminowa może być założona w złotych lub w walutach obcych (np. USD, EUR, CHF, GBP). Będą się one znacznie różnić oprocentowaniem, co wynika z różnych stóp procentowych dla tych walut.
Klient może wybrać w banku korzystny dla niego termin lokaty np. lokaty na 1 dzień (lokaty jednodniowe), lokaty terminowe na 1 tydzień, lokaty terminowe na 3 miesiące, lokaty terminowe na 12 miesięcy, lokaty terminowe na 3 lata, itp. Zwykle oprocentowanie lokaty jest tym wyższe, im dłuższy jest termin lokaty. Coraz popularniejszym sposobem oszczędzania staje się przechowywanie środków na kontach oszczędnościowych - ze względu na większą elastyczność w dostępie do pieniędzy oraz wyższe oprocentowanie niż w przypadku lokat.
Rachunek bankowy
Rachunek bankowy, zwany również jako konto bankowe. Otwarcie rachunku bankowego następuje poprzez zawarcie umowy rachunku bankowego pomiędzy bankiem a jego klientem. W umowie rachunku bankowego czy konta bankowego bank zobowiązuje się do przechowywania środków pieniężnych klienta (przez czas oznaczony lub nie) oraz do dokonywania rozliczeń pieniężnych na jego zlecenie. Załącznikiem do umowy rachunku bankowego jest karta wzorów podpisów, która zawiera nazwiska osób upoważnionych do dysponowania rachunkiem oraz wzory ich podpisów. Umowa rachunku bankowego jest umową odpłatną. W zamian za prowadzenie rachunku bankowego klienta bank może żądać od niego określonego wynagrodzenia (opłaty). Z chwilą podpisania umowy rachunku bankowego posiadacz rachunku bankowego otrzymuje numer rachunku bankowego (NRB). W Polsce numer ten składa się z 26 cyfr, w którym pierwsze dwie cyfry to suma kontrolna, następnych osiem cyfr to identyfikator jednostki organizacyjnej banku, zaś ostatnie szesnaście cyfr stanowi właściwy numer rachunku klienta (CC AAAA AAAA BBBB BBBB BBBB BBBB).
RACHUNEK BANKOWY
Prawo bankowe określa kilka rodzajów rachunków bankowych:
-
rachunek bieżący - inaczej rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (czyli tzw. ROR), służy do przeprowadzania rozliczeń klienta, tj. otrzymywania należności i regulowania zobowiązań,
-
rachunek pomocniczy - zakładany wedle potrzeb klienta, służy do przeprowadzania rozliczeń w innym banku niż bank prowadzący rachunek bieżący lub do dokonywania operacji w ściśle określonym celu,
-
lokata terminowa - wyżej oprocentowana niż rachunek bieżący, na której klient może przechowywać swoje nadwyżki finansowe przez ustalony okres wynikający z umowy z bankiem,
-
konto oszczędnościowe - prowadzony zazwyczaj na rzecz osób fizycznych, umożliwia podobnie jak lokata terminowa przechowywanie nadwyżek finansowych, ale z możliwością (ograniczonego) operowania środkami bez groźby utraty odsetek,
Pieniądza zgromadzone na rachunkach bankowych mogą być oprocentowane, jeżeli tak stanowi umowa rachunku bankowego. Oprocentowanie danego rachunku bankowego jest zazwyczaj ustalane przez władze banku i może ulegać częstym zmianom. Kapitalizacja odsetek z rachunku bankowego może następować co miesiąc lub rzadziej np. dzienna kapitalizacja, w zależności od postanowień umowy rachunku bankowego. Najczęściej odsetki dopisywane są do środków przechowywanych na rachunku, choć mogą być również oddane do dyspozycji klienta jak w przypadku lokaty rentierskiej (środki są regularnie przekazywane na rachunek bieżący klienta).
Inwestycja
Inwestycja - inwestując przeznaczamy pewną część posiadanych przez nas środków finansowych na realizację pomysłów, które w przyszłości mogą nam przynieść zysk. Inwestycje mają różne znaczenie. Po pierwsze są to wydatki osób fizycznych lub prawnych na zakup aktywów nabywanych w celu osiągania korzyści ekonomicznych (na przykład w wyniku przyrostu wartości tych aktywów w określonym czasie), bądź dzięki przychodom z tych aktywów (odsetki, dywidendy, czynsze, itp.). W tym znaczeniu mówimy o inwestycji, na przykład gdy zakupujemy jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, dodatkowe ubezpieczenie emerytalne, bądź kupujemy akcje na giełdzie papierów wartościowych. Inwestycje te mają duże znaczenie dla sytuacji finansowej osób i firm, oznaczają bowiem możliwość powiększenia majątku. Inwestycje są też koniecznością, jeśli chcemy efektywnie zarządzać domowym budżetem. Kiedy nasze wolne środki pieniężne nie są inwestowane (np. trzymamy je w domu), ze względu na inflację, tracą one na wartości.
INWESTYCJA
Poprzez inwestycje przedsiębiorstw możemy z kolei rozumieć nakłady na tworzenie nowych zdolności wytwórczych. Firmy inwestują, aby zwiększyć swoją wydajność. Wzrost wydajności jest bowiem warunkiem utrzymania się na rynku i dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Inwestując firmy mogą nabywać dobra inwestycyjne (budowa nowych lub rozbudowa istniejących zakładów produkcyjnych, zakup maszyn i urządzeń, powiększanie zapasów), które będą służyć wytwarzaniu innych dóbr i usług w przyszłości. Trafne decyzje inwestycyjne, które zwiększają konkurencyjność dóbr oferowanych przez daną firmę, mogą zapewnić jej klientów. Ci, dokonując zakupów, dostarczają firmie kapitału, który firma może przeznaczyć na swój dalszy rozwój. Nieprzemyślane decyzje inwestycyjne mogą z kolei doprowadzić przedsiębiorstwo do bankructwa.
Przez inwestycje możemy również rozumieć wydatki ponoszone w celu zwiększenia zasobów kapitału produkcyjnego, którym dysponuje społeczeństwo. Może to być na przykład zakup maszyn i urządzeń do produkcji, budowa dróg, mostów, budynków, zakup licencji na wytwarzanie produktów. Są one zazwyczaj realizowane w drodze zakupów towarów i usług przez firmy, a w mniejszym stopniu przez instytucje państwowe lub gospodarstwa domowe.
Ze względu na termin realizacji inwestycje można podzielić na:
-
długoterminowe (ponad jeden rok), np. nieruchomości, wartości niematerialne i prawne, długoterminowe aktywa finansowe,
-
krótkoterminowe (do 12 miesięcy).
LOKATA BANKOWA
LOKATA BANKOWA - potoczne określenie środków pieniężnych, którą klient na podstawie umowy lokaty przekazuje w depozyt wybranemu bankowi za dodatkowy procent od tej kwoty. Lokatami bankowymi określa się pieniądze, które zostały ulokowane w banku na koncie bankowym danego klienta (używa się również określeń: wkłady bankowe, lokaty bankowe, lokaty oszczędnościowe). Lokaty bankowe możemy traktować, jako pożyczkę klienta dla banku w zamian za umowne odsetki od lokaty. Lokata bankowa jest więc jedną z form inwestycji, polegającej na powierzeniu środków finansowych wyspecjalizowanej instytucji finansowej, w tym przypadku dla banku. W przeszłości lokatami bankowymi były również złoto i kosztowności. Pierwsze lokaty bankowe polegały na deponowaniu złota w bankach weneckich. Osoba powierzająca złoto w zamian otrzymywała dokument potwierdzający ilość zdeponowanego złota. W ten sposób właściciel pieniędzy - deponent otrzymywał wówczas od banku dokumenty potwierdzające zdeponowaną w banku wartość majątku, co z czasem dało początek pieniądzu papierowemu. Był to pierwszy krok do powstania pieniądza w wersji papierowej. Przy podpisywaniu umowy o lokaty bank zobowiązuje się do wypłacenia klientowi należnych odsetek w zamian za możliwość gospodarowania jego środkami finansowymi.
LOKATA BANKOWA
Lokata bankowa. Właścicielowi rachunku bankowego, na którym przechowywane są wpłacone środki finansowe, czyli lokaty bankowe, bank wypłaci odsetki z lokaty, w zamian za prawo dysponowania tymi pieniędzmi. Banki są pośrednikami finansowymi, którzy umożliwiają jednej grupie podmiotów przechowywanie ich środków finansowych za wynagrodzeniem, a drugiej - podmiotom, które potrzebują środków na inwestycje, zakup dóbr lub pokrycie kosztów bieżącej działalności - udzielają finansowania w postaci pożyczek i kredytów.
Lokaty bankowe mogą być wpłacone na określony czas (jest to wówczas lokata terminowa czy wkład terminowy), mogą być również płatne na każde żądanie wpłacającego (wkłady a vista)- w tym przypadku nie jest określony termin lokaty. Dla osoby wpłacającej środki do banku wybór formy przechowywania środków pieniężnych na rachunku bankowym ma duże znaczenie - zazwyczaj bowiem środki na rachunku a vista są niewysoko oprocentowane, nie można więc mówić w tym wypadku o efektywnym oszczędzaniu. Im więcej lokat bank przyjmie, tym szerzej będzie mógł rozwinąć działalność kredytową i zarabiać w ten sposób na pośrednictwie finansowym między tymi, którzy mają wolne środki finansowe, a tymi, którzy tych środków potrzebują. W Polsce lokaty bankowe są gwarantowane przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
